Ko hai kimautolu

Ko e founga ngāue 'a e kau toketā 'i he mala'e fakafaito'o 'oku liliu. 'E lava 'e ho'o DNA ke tokoni'i kinautolu ke toe mahino'iange, fakafuofua'i, mo vavalo'i 'a e ngaahi fokoutua. Ko e 'elia eni 'oku vave 'ene tupu pea 'e vave ni mai pe 'ene hoko ko e konga tu'upau 'o ho'o tokangekina fakamo'uilelei.

Ko e taimi ni, 'oku laui miliona 'a e kau 'Aositelēlia 'e ala lava ke 'ikai ke nau 'inasi he ngaahi fakalakalaka ko eni 'i he tokangaekina fakamo'uilelei. Ko hono 'uhinga he ko e ngaahi komiunití lahi 'o 'Aositelēlia ni 'oku 'ikai fakafofonga'i lelei 'i he ngaahi naunau 'oku fakafalala ki ai 'a e kau toketā mo e kau fakatotolo 'i hono faka'ilonga'i mo fakafuofua'i ha fokoutua.

'Oku fengāue'aki 'a e OurDNA mo e ngaahi komiunití ke fakakau mai 'a e ngaahi kulupu tupu'anga 'a ia 'oku 'ikai ke 'i ai ha ngaahi naunau 'i he fekumi ki he hohoko mo e tafa'aki fakafaito'o. 'Oku mau ngāue mo e ngaahi kautaha fakamatakali, kau taki he komiunití mo e ngaahi komiunití ke fo'u ha fakamatala hohoko 'oku ne fakafofonga'i 'a e kotoa 'o e ngaahi komiunití.

Ko e ngaahi naunau ko eni 'e tokoni ke fakalelei'i 'a e tokangaekina mo'uilelei ma'ae 'Aositelēlia kotoa pe - ma'au, ho famili mo ho komiunití.

Kau mai ke fai ha liliu

 

The Centre for Population Genomics (Ko e Senitā ki he Population Genomics)

 

Ko e OurDNA ko e fuofua poloseki ia 'a e Centre for Population Genomics.
Ko e Senitā ki he Population Genomics ko e polokalama 'ikai taumu'a ki ha tupu fokotuu 'e he  Garvan Institute of Medical Research 'i Senē mo e Murdoch Children’s Research Institute 'i Melipoane.
 

Ko e hā 'a e naunau 'oku langa?

Ko e tānaki'anga fakamatala 'atā ki he kakai, lava 'o fai ai e fekumi ki he ngaahi fakamatala tukufakaholo

Ko e fai'anga fekumi ko eni OurDNA ko e tānaki'anga fakamatala 'oku lava 'o fai ai e fekumi 'o e ngaahi liliu fakatukufakaholo. Te ne tokoni'i e kau toketā mo e kau fakatotolo ke mahino'i leleiange mo fakafuofua'i ha fokoutua fakaesino.

Ko e pangikē malu 'o e ngaahi fakamatala tukufakaholo mo fakamo'uilelei ki he kaha'u 'o e fekumi fakafaito'o

Ko Teita OurDNA te ne tauhi ke malu 'a e ngaahi fakamatala fakasino mo fakamo'uilelei 'a e kakai 'a ia 'oku nau kau mai ki he OurDNA ki he fakatotolo he kaha'u.

Ko e pangikē malu 'o e ngaahi toto kuo to'o 'o tānaki mai ki ha fekumi fakafaito'o he kaha'u

'E lava 'e he ngaahi Samipolo OurDNA 'o tokon i'i ke faingofuaange 'a hono fakahoko 'a e fakatotolo fakamo'uilelei mo fakafaito'o 'e lelei ki he ngaahi komiunití 'Aositelēlia 'i he kaha'u.

Ako 'o toe lahiange fekau'aki mo e ngaahi naunau.

 

Fetaulaki mo e timi

'Oku lotovela 'a e timi OurDNA fekau'aki mo e kau fakataha mo e potupotu tatau 'i he mo'uilelei mo e fakatotolo fakafaito'o.

Vakai heni ki he timi kakato

Ko 'emau ngaahi hoa ngāue he komiunití

Ko e ngāue mo e komiunití 'a e mafu 'o e misiona 'a e OurDNA. Fakataha mo e tokoni 'emau ngaahi kulupu ngaue fakataha he komiunití, 'oku mau faka'amu ke fakakau mai 'a e lauiafe 'a e kau 'Aositelēlia mei he ngahai komiunití kehekehe ke hoko ko e konga 'o e OurDNA mo fakafuo 'a e kaha'u 'o e mo'uilelei.

'Oku 'i ai ha'o ngaahi fehu'i?

Kapau 'oku 'ikai te ke lava ma'u 'a e tali 'oku ke fekumi ki ai, fetu'utaki mai kiate kimautolu.

Ko e OurDNA ko e fuofua poloseki ia 'a e Centre for Population Genomics. 'Oku fokotu'u 'a e Senitā ke:

  • Kau mai ki ai 'a e ngaahi komiunití 'oku 'ikai fakafofonga'i lelei 'i he fekumi tukufakaholo;
  • Vakai'i 'a e ngaue mo e fehokotaki 'a e afo 'o e tangata; mo hono
  • Fakalelei'i 'a e 'ilo'i mo e faito'o 'o e ngaahi mahaki tukufakaholo. 

Ko e Senitā ko e ngāue fakataha 'o 'ikai taumu'a ki ha tupu 'a e ongo tafa'aki 'oku na takimu'a he mala'e 'o fakatotolo 'i 'Aositelēlia: Garvan Institute of Medical Research 'i Senē mo e  Murdoch Children’s Research Institute 'i Melipoane.

'Oku ngāue fakataha 'a e OurDNA mo e ngaahi komiuntí ke kau 'a e ngaahi kupu tukufakaholo 'a ia 'oku 'ikai ke nau kau mai ki he ngaahi fakatotolo fakafaito'o. 'Oku mau ngāue mo e ngaahi kautaha fakamatakali, kau taki he komiunití mo e ngaahi komiunití ke fo'u ha fakamatala hohoko 'oku ne fakafofonga'i 'a e kotoa 'o e ngaahi komiunití.

Ko e ngaahi naunau tukufakaholo 'oku langa 'e he OurDNA te ne fakapapau'i 'e 'inasi 'a e kau 'Aositelēlia 'i he ngaahi to'utangata ka hoko mei he ngaahi fakalakalaka 'i he fakatotolo fakafaito'o. Lau 'o lahiange fekau'aki mo e me'a 'oku mau fai heni.

'Oku fakapa'anga 'a e OurDna 'e he:

  • Senitā ki he Population Genomics: Garvan Institute of Medical Research  mo e Murdoch Children’s Research Institute
  • Kakai 'oku nau foaki ki he'emau fakatotolo
  • Na'e toe tokoni fakapa'anga mai foki 'a e Australian Government’s Medical Research Future Fund (MRFF) fika tokoni 2015969 (CIA Daniel MacArthur; 2022-2027) mei he Genomics Health Futures Mission mo e  National Health and Medical Research Council (NHMRC) fika tokoni 2009982 (CIA Daniel MacArthur; 2022-2026). Ko e ngaahi me'a 'i loto 'i he naunau 'oku paaki ko eni 'oku 'i he tokotaha na'a ne fo'u 'a e ngaahi fatongia ki ai pea 'oku 'ikai ko ha 'ata ia 'a e ngaahi lau mo e fakakaukau 'a e Kominiueli 'o 'Aositelēlia pe ko e NHMRC.
  • Ko e polokalama OurDNA 'oku ma'u tokoni foki he Google's Digital Future Initiative. Lau 'o toe lahiange fekau'aki mo e ngaue fakataha ko eni heni.

'Oku lolotonga fakapa'anga 'a e OurDNA 'o a'u ki he 'osi 'a e 2027. Ko 'emau taumu'a ke hokohoko atu 'a e ngāue kae 'oua leva kuo fakafofonga'i 'a e kotoa 'o e ngaahi komiunití 'Aositelēlia pea ke 'atā 'emau tauhi'anga fakamatala OurDNA mo e pangikē samipolo ki he loloa taha 'e ala lava ma'ae kau fakatotolo.

'Io, ko e poloseki OurDNA kuo faka'atā 'e he Human Research Ethics Committe (HREC) 'a e Falemahaki Royal Children's. Ko e fika ki he faka'atā faka'efika ko e: HREC/91986/RCHM-2023

Kapau 'e 'i ai ha'o ngaahi fehuíohi fekau'aki mo e founga na'e faka'atā'aki faka'efika 'a e OurDNA, pe fiema'u ke lea ki ha taha tu'u tau'atāina mei he timi fakatotolo, te ke lava fetu'utaki ki he Talēkita 'o e Ngāue Fakatotolo (Director of Research Operations) 'i he Falemahaki Royal Children's. Te ke lava telefoni ki he Talēkita 'i he  (03) 9345 5044 pe 'imeili kiate kinautolu 'i he rch.ethics@rch.org.au

'I he taimi ni, ko e kau 'Aositelēlia mei he ngaahi kulupu tukufakaholo ko eni 'oku 'ikai fakafofonga'i lelei kinautolu pe 'oku nau matu'aki puli mei he ngaahi naunaunau tukufakaholo:

  • 'Afilika Hahake (e.g., 'Itiopea, Kenia, Mauritian, Somalia, South Sudanese, mo Sudanese)
  • 'Afilika Tonga mo e Hahake Lotoloto (e.g., 'Asilia, Kalatiani, 'Isipite, 'Iulani, 'Iulaki, Soatani, Lepanoni, Palesitaine, Silia, mo Toake)
  • 'Osenia (e.g., Fisi, Papua Niukini, Ha'amoa, mo Tonga)
  • 'Esia Tokelau-Hahake (e.g., Kemipotia, Filipaini, 'Initonesia, Malay, Tai, mo Vietinemi)

Kuo talamai kiate kimautolu 'e he kau toketā 'Aositelēlia 'oku faingata'a ke ma'u fakamatala fekau'aki mo e ngaahi kulupu ko eni 'i he ngaahi naunau mo e tānaki'anga fakamatala 'oku nau ngāue'aki ke fakafuofua'i 'a e ngaahi fokoutua fakamo'uilelei mo e tukufakaholo.

'Oku ngāue 'a e OurDNA ke fakakaukau 'a e ngaahi komiunití 'oku 'ikai fakafofonga'i 'i he ngaahi naunau tukufakaholo. 'A'ahi ki he peesi ko eni ke vakai'i 'a e ngaahi komiunití 'oku mau lolotonga fengāue'aki.

Neongo 'oku 'ikai ke mau ngāue hangatonu mo e komiunití 'uluaki kakai, ka 'oku mau memipa 'i he ALIGN mo e CONNECT, ko e ngaue fakafonua 'oku tataki 'e he kakai 'o e fonua ni ke fakaivia 'a e kau 'Apolisinolo mo e Torres Strait Islader 'i he faito'o tukufakaholo mo e fakatotolo.

'Oku mau 'oatu 'a e ngaahi fale'i fakatekinikale ki he fakalakalaka 'o e ngaahi fa'unga teita ki he tukufakaholo ki ha tānaki'anga fakamatala 'oku faka'efika, pea fe'unga mo e ngaahi anga fakafonua, pule'i mo hono vahevahe 'a e ngaahi teita 'o e tukufakaholo ke ola ki he kainga tu'ufonua 'o 'Aositelēlia.

'Oku fengāue'aki 'a e OurDNA mo e ngaahi kautaha fakakomiunití ke 'ilo'i 'a e founga lelei taha ke a'u atu ai, talanoa, pea mo fakaafe'i 'a e kakai mei honau komiunití ke kau mai ki he OurDNA. 'Oku ma'u atu 'i he peesi ni 'a e lisi kakato 'o e ngaahi kautaha fakakomiunití 'oku mau fengāue'aki.

'Oku to e ngāue foki 'a e OurDNA mo e Centre for Population Genomics mo e ngaahi hoa ngāue fakatotolo 'i he mala'e ni ke tokoni ke tiliva 'a e ngaahi ola mei he polokalama OurDNA.

Sio ki he kotoa e ngaahi fehu'i fa'a 'eke