Fetaulaki mo e timi

'Oku vekeveke 'emau timi fekau'aki mo e ngaue fakataha mo e potupotu tatau he mo'uilelei mo e fakatotolo fakafaito'o.

Ko e OurDNA 'oku makatu'unga ia 'i he loloto 'a e taukei 'o e timi 'i he Centre for Population Genomics.

'Oku 'i ai ha'o ngaahi fehu'i?

Kapau 'oku 'ikai te ke lava ma'u 'a e tali 'oku ke fekumi ki ai, fetu'utaki mai kiate kimautolu.

Ko e OurDNA ko e fuofua poloseki ia 'a e Centre for Population Genomics. 'Oku fokotu'u 'a e Senitā ke:

  • Kau mai ki ai 'a e ngaahi komiunití 'oku 'ikai fakafofonga'i lelei 'i he fekumi tukufakaholo;
  • Vakai'i 'a e ngaue mo e fehokotaki 'a e afo 'o e tangata; mo hono
  • Fakalelei'i 'a e 'ilo'i mo e faito'o 'o e ngaahi mahaki tukufakaholo. 

Ko e Senitā ko e ngāue fakataha 'o 'ikai taumu'a ki ha tupu 'a e ongo tafa'aki 'oku na takimu'a he mala'e 'o fakatotolo 'i 'Aositelēlia: Garvan Institute of Medical Research 'i Senē mo e  Murdoch Children’s Research Institute 'i Melipoane.

'Oku ngāue fakataha 'a e OurDNA mo e ngaahi komiuntí ke kau 'a e ngaahi kupu tukufakaholo 'a ia 'oku 'ikai ke nau kau mai ki he ngaahi fakatotolo fakafaito'o. 'Oku mau ngāue mo e ngaahi kautaha fakamatakali, kau taki he komiunití mo e ngaahi komiunití ke fo'u ha fakamatala hohoko 'oku ne fakafofonga'i 'a e kotoa 'o e ngaahi komiunití.

Ko e ngaahi naunau tukufakaholo 'oku langa 'e he OurDNA te ne fakapapau'i 'e 'inasi 'a e kau 'Aositelēlia 'i he ngaahi to'utangata ka hoko mei he ngaahi fakalakalaka 'i he fakatotolo fakafaito'o. Lau 'o lahiange fekau'aki mo e me'a 'oku mau fai heni.

DNA (deoxyribonucleic acid) 'e lava 'o ma'u he konga kotoa pe 'o e sino, kau ai 'a e toto mo e fāvai. 'Oku 'i he DNA 'a e fa'unga 'o ha tokotaha, tautautefito pe 'i he tafa'aki 'oku ui ko e senesi.

Ko e tukufakaholo ko e ako ia ki he senesi mo honau fatongia ngāue 'i he sino.

Ko e Genomics ko e ako ia ki he fakamatala 'o e genome 'a e kakai. 'I he genomics, 'oku ako 'e he kau fakatotolo 'a e ngaahi afo kehekehe he taimi 'e taha, pe ko e genomes 'a e kakai tokolahi he taimi pe 'e taha.

Ko e fakamatala tukufakaholo 'oku 'i ai 'a e ngaahi fakahinohino 'oku ngāue'aki 'e he sino 'o e kakai ke tupulekina, tupu pe ngāue. Ko e ngaahi faikehekehe pe liliu 'i he fakamatala tukufakaholo te ne lava uesia 'a e mo'ui. 'Oku vahevahe 'e he kakai honau fakamatala tukufakaholo mo honau kainga felave'i toto, kau ai 'a e ongomātu'a mo e ngaahi kuim fangangaahi tokoua moe tuofāfine, mo e fānau. 

Ko e kotoa 'o e senesi 'o ha taha pe fakamatala tukufakaholo 'oku ui ko e genome.

Ko e faito'o tukufakaholo pe genomic 'oku ngāue'aki 'a e ngaahi fakamatala mei ho DNA ke fakafuofua'i pe tala ha fokoutua mo tataki honau faito'o pe faka'ehi'ehi mei ai.