Aisea e auai i le OurDNA

E faipaaga le OurDNA ma mafutaga faaleaganuu ia mautinoa o tagata Ausetalia e mafai ona manuia ma alualu i luma i su'esu'ega fa'afoma'i ma le soifua maloloina. E ala i le auai i le OurDNA, e mafai ona e fesoasoani e faaleleia suesuega, togafitiga, ma le soifua maloloina mo tupulaga i le lumanai.

Fai se suiga mo lou nuu

Afai o oe ose tasi o sui auai o nuu o loo matou galulue faatasi ma ua e auai i le OurDNA, o le a e fesoasoani i tagata su'esu'e ia:

 

Vave ona fa'ailoa fa'ama'i o le soifua maloloina

Ia malamalama ma valoia ma'i i fa'alapotopotoga ma nu'u

Fa'aleleia atili Ie lumanai o le soifua manuia mo ou tagata e tutusa tupuaga ma oe

Atia'e vailaau ma togafitiga i le lumanai mo tagata Ausetalia uma

Fai ma sui mo mataupu su'esu'e ma su'esu'ega

Auai atu ile OurDNA, e fa'amautinoa le aofia ai lou nu'u, faalapotopotoga i su'esu'ega fa'a kenera. Ole auai ole a fesoasoani atili ai lea ile fa'aleleia o su'esu'ega, vaaiga, puipuiga ma togafitiga o ma'i.

Ose fa'ataitaiga itiiti, tele lona a'afiaga

Ole tu'uina atu o se fa'ataitaiga o lou toto, o lou sao lea i punaoa ma fa'amaumauga o lo'o fa'aaogaina e foma'i ma tagate su'esu'e e malamalama ai i fa'afitauli tau i le soifua maloloina e taua i lou nu'u ma fa'alapotopotoga.

Mo se fa'ataitaiga, o se suiga po'o se eseesega i lou DNA, e ono mafua ai se tulaga fa'alesoifua malolina o lo'o e a'afia ai. O se suiga tutusa po'o le eseesega ise tagata mai se isi nu'u e ta'atele, e le afaina ai lo latou soifua maloloina. Ole malamalama atili e uiga i suiga ole DNA i lou nu'u e mafai ona fesoasoani e fa'amaonia lelei tulaga fa'alesoifua maloloina ma galuega aga'i i le puipuia ma togafitia o ma'i mo le lumanai.

 

A'oa'o atili e uiga i punaoa o lo'o fausia e ourdna

O a punaoa o loo fausia e le OurDNA?

O fa'amaumauga, fa'asalalau fa'alauaitele e mafai ona su'eina fa'amatalaga fau faa kenera.

O le OurDNA Su'esu'e e mafai ona su'eina, fa'asalalau fa'alauaitele ona su'eina fa'amatalaga tau kenera. O le a fesoasoani i foma'i ma tagata su'esu'e ia malamalama atili ma faamaonia tulaga o le soifua maloloina.

 

O se faletupe malupuipuia o fa'amatalaga fa'alesoifua maloloina mo su'esuega fa'afomai ile lumanai.

OurDNA Data ole a fa'atumauina ma le saogalemu fa'amatalaga ola ma soifua maloloina o tagata o lo'o auai ile OurDNA mo su'esuega ile lumanai.

 

O se faletupe malupuipuia o fa'ataitaiga o toto na foai mo su'esuega fa'afomai mo le lumanai.

OurDNA Fa'ataitaiga o le a fesoasoani ile fa'afaigofieina o su'esuega fa'afomai ole soifua malaoloina aua le manuia o nu'u ma afioaga o tagata Ausetalia ile lumanai.

 

Su'esu'e ma a'oa'o atili i punaoa

 

O a mea e aofia ai?

Lesitala i luga o le laina

Faitau fa'amatalaga o fa'atagaga ia malamalama muamua ona fa'atumu lea ole fa'atagaga.

Avatu pe tui le toto

Asiasi i se noAsiasi atu ise nofoaga autu ole fale su'e toto fai paaga, pe auai atu ise fa'atasiga a le OurDNA e tu'uina atu ai se vaega itiiti o lou toto.

Fa'aauau fesootaiga

O lou auai, e mafai ona e filifili e maua fa'afouga o su'esu'ega, taunu'uga ma a'afiaga

Tumau ma fa'aauau feso'otaiga ma OurDNA

Ia maua tala fou, tala fa'alauaitele ma fa'amatalga o mea tutupu.

E iai ni fesili?

Afai e te le mauaina le tali o loo e sailia, faafesootai matou.

E mafai ona maua le DNA (deoxyribonucleic acid) i vaega uma o le tino, e aofia ai le toto ma le faua. O le DNA o lo'o iai fa'atonuga taua fa'aletagata, e tele lava i vaega e tau'a ole kenera.

OurDNA o loo fa'atupeina nei seia oo i le faaiuga o le 2027. O le fa'amoemoe e fa'aauau la matou galuega seia o'o ina avea uma sui fa'alapotopotoga i Ausetalia mo le OurDNA database ma fa'ataitaiga ia avanoa mo le umi e mafai ai mo tagata su'esu'e.

Ioe, ua fa'amaonia le poloketi a le OurDNA e le Human Research Ethics Committee (HREC) o le Royal Children’s Hospital. O le fa'asinomaga mo la matou fa'atagaga fa'apitoa e: HREC/91986/RCHM-2023

Afai e iai ni au fesili e uiga i le OurDNA fa'atagaga fa'apitoa, pe manao e talanoa i se tasi e tuto'atasi mai le vaega su'esu'e, e mafai ona e fa'afeso'otai le Faatonu o Su'esu'ega i le Falema'i o Tamaiti. E mafai ona e telefoni i le Fa'atonu i le (03) 9345 5044 poo imeli latou i le rch.ethics@rch.org.au

Ina ia auai i le OurDNA, e tatau ona:

  • I luga atu i le 18 tausaga le matua
  • Ia e agava'a mo Pepa Falema'i (Medicare)
  • Mafai ona fai se fa'ataitaiga o le toto i Victoria poo New South Wales
  • Fa'ailoa e le tagata lava ia e iai se tupuaga mai se tasi o nuu e lei fa'ailoina i punaoa faa kenera. Asiasi i lenei itulau e siaki poo fea le nu'u o loo matou galulue malosi fa'atasi.
  • E le mafai e tagata ona auai pe afai oi latou po'o se tasi o latou aiga vavalalata e iai se ma'i ogaoga o le soifua maloloina, pei o le cystic fibrosis po'o le muscular dystrophy. E le aofia ai tulaga masani e pei o le ma'i inflammatory bowel, kanesa po'o le ma'i suka.

O le maliega mo le auai i le polokalame a le OurDNA e faia e ala i luga o le laina malupuipuia. E mafai ona e lesitala i luga o le upegatafa'ilagi i le faasa'oina le faamau “auai nei" pe ala mai le  “OurDNA” app i totonu o le App Store poo Google Play Store.

O le online portal o le a tu'uina atu ia te oe fa'amatalaga e uiga i le auai i le OurDNA ma fa'amatalaina le mea ole a tupu i lou toto ma fa'ataitaiga DNA. E lime (5) pepa e te fa'atumuina e tu'uina atu ai lau fa'atagaga:

  • Suesuega fa'afa'ata
  • Lesitala
  • Tupuaga, soifua maloloina, ma fa'amatalaga fa'aleaganu'u
  • Lau maliega
  • Aoina o le toto

E tusa ma le 20 minute e mae'a ai le fa'agasolo pe fa'atumu ai le maliega. Afai e iai ni au fesili pe manaomia se fesoasoani, fa'amolemole fa'afeso'otai matou.

Ua fausia e le OurDNA punaoa fa'akenera e aofia ai nu'u o tagatanu'u e fesoasoani ina ia mautinoa e manuia ai tagata uma mai le alualu i luma o su'esu'ega fa'afoma'i. E aofia ai:

  • OurDNA Browser: su'esu'e, fa'alauaitele o tala otooto i eseesega o kenera
  • OurDNA Data: se faletupe mautu o fa'amatalaga ola ma soifua maloloina mo su'esu'ega fa'afomai i le lumanai
  • OurDNA Samples: se faletupe mautu o fa'ataitaiga o toto sa tu'uina atu mo le su'esu'ega fa'afomai i le lumanai

Mo nisi fa'amatalaga i le fausiaina o punaoa, asiasi i lenei itula.